ويژگيهاست كه معمارى آن روزگار را در افتادن به دامن ولايتگرايى رهانيده است . البته نمىتوان از اين اشاره نيز گذشت كه خود سليقه شخصى درباريان هم انگيزه جديدى به خلاقيت هنرى مىبخشيده است . اين مسأله‌اى است كه شايان پژوهش مفصلى است . سرانجام بعضى از شواهد دست اول نيز وجود دارد مبنى براينكه در اين معمارى تأثيرات خارجى ازجمله تأثيرات خاور دور هم كارساز بوده است . آغاز معمارى عصر تيمورى به زمان تيمور برمىگردد و با معمارى كاخ تيمور دركش ( شهر سبز ) - همانطور كه از توصيف كلاويخو سفير اسپانيا برمىآيد كه پيش از به پايان رساندن آن در سال 1404 م . از آن ديدار كرده بود - و نيز با بناهاى مسجد احمد يسوى در تركستان ( ساخته شده در 797 / 5 - 1394 ) و مسجد بىبى خانم در سمرقند ( تكميل در پنج سال بعد ) به اوج تكامل خود رسيد . يك دوره جديد در اين معمارى ، دوره نخست خراسان است كه در زمان سلطنت شاهرخ رخ داد و در آن گوهرشاد همسر شاهرخ و بايسنقر ( متوفى 837 / 1433 ) فرزند او ، نام خودشان را به دليل سفارش كارهاى برجسته ، جاودانه ساخته‌اند . معمار معروف آنان نيز قوام الدين شيرازى بوده است . اين دوره در مقايسه با دوره قبل ماوراءالنهر ، نشاندهنده پيشرفت چشمگيرى در طرح و تزيين است ؛ چنان كه اين مسأله را به خوبى مىتوان در مقايسه ساده مسجد گوهرشاد در مشهد ( شروع در سال 808 / 6 - 1405 و پايان در سال 2 - 821 / 9 - 1418 ) با مسجد بىبى خانم در سمرقند دريافت . اين ساختمان در چند دهه بعد به سبك مسلط و كلاسيك تيمورى تبديل شد . پلان اصلى ساختمانى و معمارى صحن داخلى ( همچون قرن هشتم / دهم ) با چهار رواق و همراه با ايوان نوك‌تيز بود كه با طاقگان دو طبقه متصل شده بودند ؛ ولى اكنون به وسيله يك رواق ادامه يافته است . اين نوع سبك ساختمانى در دوره بعدى معمارى كه از پايان سلطنت شاهرخ تا سقوط امپراتورى تيموريان ادامه يافت ، فقط يك‌بار چهره نمود : يعنى در مدرسه هرات . در اين زمان مسجد سرپوشيده نيز به چشم مىخورد كه هزينه كمترى دربر داشت ؛ يك نوع ديگر نيز مسجد تلفيقى يعنى آميزه‌اى از مسجد سرپوشيده و مسجد داراى حياط بود كه مىتوان نمونه آن را مسجد ابو القاسم بابر در آنو به تاريخ 848 / 5 - 1444 دانست . مسجد شاه ( 1451 م . ) مشهد نيز نمونه‌اى از مساجد سرپوشيده رايج بود . زمانى كه اين دوره به دست سياستمداران افتاد ، نويسنده معروف مير عليشير نوائى در مقام سازنده شمارى از بناهاى بزرگ شهرتى به هم زد . در ميان نوآوريهاى چشمگير معمارى تيموريان علاوه بر افزايش مصارف مربوط آن ( بخصوص در دوره نخستين خراسان ) و گرايش به مجد و شكوه ارتفاع عظيم ساختمانها و تزيينات نفيس ظاهرى و قبّه‌ها و مناره‌هاى متعدد و شمار فراوان‌تر اتاقها در مقايسه با طرحهاى سابق ، بايد از